เตือนรีวิวลบในไทย จุดถกกฎหมายหมิ่นฯและความเสี่ยงผู้บริโภค
กระแสเตือนในกลุ่มชาวต่างชาติที่พำนักในเชียงใหม่ว่า ‘อย่าโพสต์รีวิวเชิงลบขณะยังอยู่ในไทย’ กลับมาเป็นที่พูดถึงอีกครั้ง และสะท้อนความกังวลด้านความเสี่ยงทางกฎหมายที่ผู้พำนักระยะยาวจำนวนมากรับรู้มากขึ้น ในโลกที่การตัดสินใจซื้อและท่องเที่ยวผูกกับรีวิวออนไลน์อย่างแนบแน่น
ตัวอย่างที่ถูกหยิบยกคือกรณีปี 2020 นักท่องเที่ยวอเมริกันถูกดำเนินคดีหลังโพสต์รีวิวแรงเกี่ยวกับรีสอร์ตที่เกาะช้างจากข้อพิพาทเรื่องค่าคอร์ก 500 บาท แม้สุดท้ายมีการขอโทษและถอนข้อกล่าวหา แต่กรณีดังกล่าวกลายเป็นข่าวระดับนานาชาติ และส่งผลต่อภาพลักษณ์การท่องเที่ยวไทย
ประเด็นสำคัญอยู่ที่โครงสร้างกฎหมายไทยที่ยังถือหมิ่นประมาทเป็นความผิดอาญา ภายใต้มาตรา 326 และ 328 การรีวิวออนไลน์อาจถูกตีความว่าเป็นการหมิ่นประมาทโดยการโฆษณา โทษจำคุกสูงสุดสองปีและปรับสูงสุด 200,000 บาท อีกทั้งผู้ถูกกล่าวหายังต้องพิสูจน์ว่าเป็นการเปิดเผยเพื่อประโยชน์สาธารณะ จึงจะได้รับข้อยกเว้น
ในทางปฏิบัติ ผู้รีวิวจำนวนหนึ่งเลือกเลี่ยงความเสี่ยง เช่น ไม่เขียนข้อความ เหลือเพียงให้คะแนนต่ำ รอออกจากประเทศก่อนโพสต์ หรือส่งความเห็นแบบส่วนตัวไปยังผู้ประกอบการ ส่งผลให้เกิดการเซ็นเซอร์ตัวเองมากกว่าการถูกดำเนินคดีจริง แต่แรงกดดันนี้กระทบความเชื่อมั่นของตลาดท่องเที่ยวและกลุ่มดิจิทัลโนแมดที่ไทยพยายามดึงดูด
ข้อถกเถียงจึงไม่ใช่เพียงว่าควรรีวิวอย่างไร แต่เป็นคำถามเชิงนโยบายว่าไทยควรปรับสมดุลระหว่างการคุ้มครองชื่อเสียงของธุรกิจกับเสรีภาพการแสดงความคิดเห็นอย่างไร เพื่อให้การระงับข้อพิพาทเกิดก่อนการนำคดีเข้าสู่กระบวนการอาญา และลดความกังวลของผู้บริโภคในยุคดิจิทัล
- คำเตือนในกลุ่มชาวต่างชาติสะท้อนความรู้สึกเสี่ยงทางกฎหมายจากการรีวิวเชิงลบ
- กรณีเกาะช้างปี 2020 ทำให้ประเด็นนี้เป็นข่าวระดับโลกและกระทบภาพลักษณ์
- กฎหมายหมิ่นประมาทไทยเป็นคดีอาญาและมักพ่วง พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์
- แรงกดดันทำให้เกิดการเซ็นเซอร์ตัวเอง กระทบความเชื่อมั่นการท่องเที่ยว
- มีข้อเสนอให้เพิ่มกลไกไกล่เกลี่ยและแนวทางคุ้มครองผู้บริโภค
